Oceanarium Warszawskie

Antarktyka

Granice kręgu antarktycznego wyznacza linia konwergencji antarktycznej, gdzie zimne wody polarne schodzą w dół pod ciepłą warstwę wód subantarktycznych. W centralnej części tego obszaru znajduje się szósty kontynent świata – Antarktyda, na którym średnia grubość pokrywy lodowej wynosi 2300 m (do 4000 m), co stanowi 91% masy wszystkich istniejących lodowców. Gdyby te masy lodu stopniały, to poziom mórz i oceanów zostałby podniesiony o 73 m. Przez 200-340 dni w roku wieją tu silne wiatry osiągające 50-90 m/sek. (czyli 180-324 km/godz.). W strefie przybrzeżnej średnia roczna temperatura waha się od -100C do -250C.

Antarktyczne ptaki latające

Na kontynencie antarktycznym i sąsiednich wyspach gnieździ się ich od 11 do 12 gatunków i są to najczęściej przedstawiciele rzędu rurkonosych, przystosowanych do lotów nad falami, gdzie wykorzystują wznoszące się nad nimi zawirowania powietrza. Charakteryzują się one doskonale rozwiniętymi w skrzydłach ścięgnami posiadającymi urządzenia przypominające zatrzaski, co pozwala im długo szybować bez wysiłku. Dodatkową adaptacją do życia oceanicznego jest tzw. gruczoł odsalający umieszczony u podstawy rurek znajdujących się na górnej stronie dzioba (nie są więc uzależnione od słodkiej wody). Odżywiają się głównie skorupiakami morskimi, a także rybami o małymi głowonogami. Jedynie południowy petrel olbrzymi jest w rejonie Antarktydy głównie gatunkiem padlinożernym, a pod koniec lata, kiedy w koloniach pozostają ostatnie młode pingwiny, także drapieżnym. Gatunek ten ma zmienne ubarwienie i to nawet wśród osobników a tej samej kolonii (fot. 27, 28, 29). Najliczniejszym gatunkiem po pingwinach jest nawałnic czarnobrzuchy. Są to niewielkie ptaki o długości 15-18 cm przypominające w locie nasze jerzyki, które z przenikliwym świstem krążą gromadnie w naszych miastach. Dla kontynentu antarktycznego charakterystycznymi gatunkami ptaków latających są: petrel antarktyczny (Thalassoica antarctica), petrel śnieżny (Pagodroma nicea) oraz fular srebrzystoszary (Fulmarus glacialoides). Ptaki te doskonale szybują na tylko na falami, ale także nad grzbietami górskimi, dzięki czemu mogą zakładać kolonie lęgowe w odległości od morza przekraczającej 100 km, a więc w okresie lęgowym codziennie pokonują przestrzeń ok. 200 km.

Najczęściej spotykane w Antarktyce ptaki latające:
Albatros czarnobrewy – Diomedea melanophris
Albatros ciemnogłowy – Phoebetria fusca
Południowy petrel olbrzymi (petrel olbrzymi) – Macronectes giganteus
Północny petrel olbrzymi (petrel Hallego, petrelec wielki) – Macronectes halli
Petrel srebrzystoszary – Fulmarus glacialoides
Petrel antarktyczny – Thalassoica antarctica
Petrel warcabnik (warcabnik) – Daption capense
Petrel śnieżny – Pagodroma nivea
Wielorybnik gołębi (petrelek antarktyczny) – Pachyptila desolata
Petrel (petrelek) krótkodzioby – Pachyptila turtur (P. ariel)
Petrel (petrelek) szerokodzioby – Pachyptila vittata
Petrel błękitny – Halobaena caerulea
Nawałnik Wilsona (oceannik żółtopłetwy) – Oceanites oceanicus
Nawałnik (oceannik) czarnobrzuchy – Fregetta tropica
Kormoran błękitnooki – Phalacrocorax atriceps
Mewa dominikańska (południowa) – Larus dominicanus
Wydrzyk Maccormicka (antarktyczny) – Catharacta maccormicki
Wydrzyk subantarktyczny (oceaniczny), te nazwy dotyczą podgatunku Catharacta antarctica lonnbergii; natomiast forma typowa – C. antarctica antarctica, to – wydrzyk falklandzki
Rybitwa antarktyczna – Sterna vittata
Rybitwa kerguleńska – Sterna virgata

Jajorodność

Jeden z rodzajów rozmnażania u zwierząt polegający na tym, że rozwój zarodkowy przebiega poza organizmem matki. W praktyce samica składa jajo lub jaja które są zapładniane poza jej organizmem (tak zwane zapłodnienie zewnętrzne) lub też składa już zapłodnione jaja (na skutek zapłodnienia wewnętrznego). Ponieważ rozwój zarodków uzależniony jest od warunków środowiskowych, takich jak temperatura czy wilgotność, zwierzęta jajorodne występują najczęściej w strefach tropikalnych. Zwierzęta jajorodne w strefie umiarkowanej są także licznie, jednak ich rozród jest ograniczony do odpowiednich pór roku, tak, aby przed nastaniem mrozów młody organizm zdążył dorosnąć i przetrwać niekorzystną porę roku. Stąd też u zwierząt jajorodnych ze strefy umiarkowanej można obserwować sezonowość lęgów. Jajorodność jest powszechnie spotykana w świecie zwierząt, licznie jej przykłady znajdziemy w gromadzie owadów, pajęczaków, ryb, płazów i gadów a także ptaków (cała gromada jest jajorodna) oraz niektórych gatunków prymitywnych ssaków jak kolczatka czy też dziobak.

Jajożyworodność

Sposób rozmnażania się zwierząt. Rozwój zarodków przebiega w organizmie samicy, po czym składa ona jaja z zupełnie rozwiniętymi młodymi. Młode wykluwają się albo zaraz po złożeniu jaj albo jeszcze w drogach rodnych samicy uwalniają się z otoczek jajowych i rodzą się już żywe. Jest to forma przystosowania do klimatu umiarkowanego, występująca u niektórych zwierząt, często żyjących w środowisku górskim. Ponieważ warunki środowiskowe mogą być niekorzystne (jak np. krótkie czy chłodne lato) korzystniej jest, aby zarodek rozwijał się w stabilnym środowiskowo organizmie matki. Jajożyworodność spotykana jest u niektórych gadów (nawet w obrębie jednego gatunku w zależności od terenu występowania spotykane są populacje jajorodne oraz jajożyworodne).

Gniazdowniki

Grupa ekologiczna, skupiająca te gatunki ptaków, których pisklęta są po wykluciu niedołężne, a co za tym idzie dość znaczny czas spędzają w gnieździe, gdzie opiekują się nimi oboje lub jedno z rodziców. Gniazdowniki najczęściej wykluwają się nagie i ślepe. Nawet te, które są pokryte puchem, nie potrafią same zdobywać pożywienia i są całkowicie uzależnione od pomocy dorosłych ptaków, bez której zginą. Należą tu m.in. ptaki drapieżne, wróblowate, gołębie i dzięcioły.

Kolonia

to skupisko zwierząt (najczęściej jednego gatunku), które zasiedlają niewielki teren dla spełnienia określonych funkcji życiowych. Ptaki tworzą kolonie w okresie lęgów. Pomimo istnienia często konkurencji między poszczególnymi osobnikami (parami) o miejsce posadowienia gniazda i materiał do jego budowy, ptaki bronią gromadnie terytorium przed kolonii przed intruzami. Wobec przestrzegania terytorializmu poszczególnych par, kolonia nie stanowi zbiorowiska społecznego (socjalnego), ale nie jest też zbiorem przypadkowo zebranych osobników. U ptaków kolonijnie gnieżdżących się w Antarktyce trudno jednak ustalić granice między określeniem kolonia a skupienie socjalne. I tak, na przykład dorosłe pingwiny Adeli (Pygoscelis adeliae) w końcowym okresie karmienia młodych rzadko przebywają na lądzie w kolonii, ponieważ spędzają wiele czasu na żerowaniu przed zmianą upierzenia, kiedy nie będą jadły i podtrzymywały procesy życiowe z nagromadzonych zapasów tłuszczu. W tym okresie zaniknął już terytorializm poszczególnych par, ale w pobliżu „przedszkoli” (czyli skupień młodych), przebywają dorosłe osobniki „dyżurujące”, które bronią wspólnego „przedszkola” przed drapieżnikami. Także wspólne żerowanie kolonijnych ptaków latających ma pewne cechy społeczności, ponieważ rozpoczęcie żerowania przez jednego z ptaków staje się sygnałem dla całej grupy o odnalezieniu pożywienia. Niektóre znane kolonie pingwinów zlokalizowane są w tych samych rejonach od przeszło 150 lat. Składają się one najczęściej z jednej dużej grupy lęgowej ulokowanej w optymalnym miejscu (np. u pingwinów Adeli – Pygoscelis adeliae, do kilku tysięcy par) i paru o średniej wielkości (zwykle kilkaset gniazd) oraz tzw. grup oscylacyjnych, które rozrastają się lub zanikają w zależności od warunków atmosferycznych i drapieżnictwa wydrzyków (Catharacta sp.). Kształt kolonii dużych i średnich ulega zmianom na przestrzeni lat, zarówno pod wpływem opadów śniegu, jak i najprawdopodobniej na skutek nagromadzenia się pokładów guana (w dużych koloniach na 1m2 pozostaje do 10 kg suchej masy fekaliów po okresie rozrodu, co powoduje, że w czasie roztopów teren staje się grząski). W małych grupach lęgowych i na peryferiach dużych oddalenie między gniazdami jest większe niż w centralnych rejonach dużych grup lęgowych (małe 80-100 cm, duże 60-70 cm) i dlatego częściej są one atakowane przez wydrzyki oraz pochwodzioby (Chionis alba). Natomiast w dużych koloniach występują częściej straty spowodowane przez walki między właścicielami gniazd, po przekroczeniu bronionego terytorium, które oznakowane jest promieniście białym kałem. Walki te występują także po stwierdzeniu kradzieży kamienia z gniazda przez jednego z sąsiadów. Szczególnie wojowniczo nastawione są te osobniki, które nie osiągnęły jeszcze dojrzałości płciowej i przebywają okresowo w kolonii. W piśmiennictwie ornitologicznym nazywa się je potocznie „chuliganami”. Odległość kolonii od brzegu morza nie przekracza 500 m, bo pingwiny poruszają się po lądzie wolno (po płaskim terenie 2-3 km/godz., a w czasie „saneczkowania”, tj. odpychania się łapami po śniegu w pozycji leżącej – do 7 km/godz., a na stoki o nachyleniu 40-450 wchodzą z przerwami na odpoczynek (np. pingwin Adeli co 4-5 min). Na kontynencie antarktycznym, w niektórych latach na początku lęgów, kolonię oddziela od morza lód o szerokości do 90 km. Wobec tak znacznych odległości między kolonią a terenami żerowiskowymi, wymiana rodziców przy gnieździe u pingwinów Adeli odbywa się tylko jeden raz w ciągu doby lub rzadziej. To przystosowanie do jednorazowej wymiany rodziców w ciągu doby ułatwia regularność karmienia młodych i utrwaliło się do tego stopnia, że na obszarach, gdzie brak bariery lodowej, rodzice wymieniają się tak samo często. Natomiast gatunki mające centrum występowania na obszarach oddalonych bardziej na północ (pingwin białobrewy, pingwin antarktyczny i złotoczuby wymieniają się przy gnieździe dwa razy w ciągu doby. Po zakończeniu lęgów i zmianie upierzenia pingwiny opuszczają ląd i koczując w morzu kierują się na zimowiska oddalone często powyżej 3,8 tys. km (obserwowano je też u wybrzeży południowej Afryki i zachodniej Australii.

Kryl

Skorupiaki podobne do krewetek z rzędu Euphasiacea, odżywiające się planktonem roślinnym, o długości ok. 25-60 mm i masie ciała 45-920 mg (w zależności od gatunku i wieku). Żyją najprawdopodobniej 2,5-3 lata. Tworzą ogromne skupienia, które wieczorami podpływają pod powierzchnię wody i wtedy stają się łatwo dostępne dla wielu gatunków zwierząt. Stanowią one podstawę wyżywienia kręgowców zasiedlających Antarktykę. Jednym z pierwszych, który zwrócił uwagę na bardzo duże zasoby kryla na podstawie ilości pożywienia potrzebnego dla wielorybów i pingwinów, był Polak Antoni Bolesław Dobrowolski. A. B. Dobrowolski i Henryk Arctowski byli pierwszymi Polakami, którzy na statku Belgia, dowodzonym przez  De Gerlache’a prowadzili badania naukowe w Antarktyce. Dwie nasze stacje antarktyczne noszą ich nazwiska: w Oazie Bungera (na kontynencie) – A. B. Dobrowolskiego; na Wyspie Króla Jerzego (King George Inland) – H. Arctowskiego.

Lotki

Długie, sztywne, mocne pióra na skrzydłach ptaków. Nie pełnią funkcji okrywowych, za to znacznie zwiększają powierzchnię skrzydła, co ma ogromne znaczenie podczas lotu.

Morświn (Phoceana phoceana)

ssak morski zaliczany do rodziny morświnów (Phocaenidae) z rzędu waleni (Cetacea), zamieszkujący przybrzeżne wody północnego Oceanu Atlantyckiego, Oceanu Spokojnego, Morze Śródziemne, Morze Północne oraz Bałtyk. Morświn zwany też morską świnią lub delfinem bałtyckim, jest jedynym polskim waleniem, sporadycznie pojawiającym się w Bałtyku. Są to ssaki niewielkich rozmiarów. Osiąga długość ciała do 180 cm, ciężar do 70 kg. Ciało wydłużone torpedowato, płetwa ogonowa pozioma, trójkątna płetwa grzbietowa. Ubarwienie ciała czarne, brzuch biały. Żyje pojedynczo lub w małych stadach, żywi się rybami. Ciąża trwa około 10 miesięcy - samica rodzi 1 młode. Niegdyś licznie tępiony przez rybaków, obecnie objęty ochroną gatunkową.
Więcej o morświnie http://hel.hel.univ.gda.pl/animals/m.html

Morze

część oceanu, oddzielona od niego przez półwyspy, łańcuchy wysp bądź podwodne progi, przez co właściwości jego wód nabierają cech indywidualnych.Wyróżnia się morza przybrzeżne, które oddzielone są łańcuchem wysp lub podwodnym progiem, a wymiana wód z oceanem jest łatwa, oraz morza śródziemne, otoczone lądami, w których wymiana wód z oceanem następuje przez wąskie cieśniny.
Czasem nazwę 'morze' używa się w stosunku do dużych lub bardzo zasolonych jezior, np. Morze Kaspijskie czy Morze Martwe.
Morza świata (wg systemów oceanicznych):
• Ocean Spokojny: Bellingshausena, Amundsena, Rossa, Tasmana, Fidżi, Koro, Koralowe, Nowogwinejskie, Salomona, Arafura, Timor, Banda, Sawu, Flores, Seram, Moluckie, Halmahera, Celebes, Sulu, Jawajskie, Południowochińskie, Wschodniochińskie, Żółte, Pohaj, Japońskie, Ochockie, Beringa.
• Ocean Atlantycki: Arktyczne, Baffina, Beauforta, Czukockie, Wschodniosyberyjskie, Łaptiewów, Karskie, Białe, Barentsa, Grenlandzkie, Hebrydzkie, Iralndzkie, Celtyckie, Norweskie, Północne, Bałtyckie, Śródziemne, Liguryjskie, Tyrreńskie, Jońskie, Adriatyckie, Egejskie, Trackie, Mirtejskie, Morze Kreteńskie, Marmara, Czarne, Azowskie, Sargassowe, Karaibskie, Południowoantylskie, Weddella, Łazariewa.
• Ocean Indyjski: Davisa, Czerwone, Arabskie, Andamańskie.

Pierzenie

Wypadanie starych i wyrastanie nowych piór. Ptak musi wymieniać pióra przez całe życie, gdyż ścierają się one i przestają funkcjonować tak jak powinny. U różnych gatunków przebiega to w różny sposób i w różnym tempie. Całkowita wymiana piór zajmuje ptakowi od kilku tygodni do kilku lat. Kaczka może np. zrzucić na raz wszystkie lotki i na jakiś czas zupełnie stracić zdolność do lotu, podczas gdy ptak drapieżny absolutnie nie może sobie na to pozwolić i będzie wymieniał lotki stopniowo, najwyżej po trzy równocześnie. Także okres wędrówek wpływa w istotny sposób na strategię wymiany piór, gdyż ptak nie może pozbyć się lotek i sterówek przed wyruszeniem w drogę. Pierzenie może prowadzić do wymiany szaty z godowej na spoczynkową lub odwrotnie. W ten sposób następuje także zmiana z szaty młodocianej na ostateczną, w miarę rozwoju zwierzęcia. Często towarzyszą temu stadia przejściowe, pozwalające dokładnie określić wiek ptaka. Np. u mewy srebrzystej rozróżniamy aż dziesięć różnych szat wiekowych.

Pingwiny

to nielotne ptaki zasiedlające wyłącznie półkulę południową, gdzie występuje też najwięcej gatunków doskonale szybujących ptaków morskich należących do rzędu rurkonosych (dlatego niespodzianką ewolucyjną jest fakt, że obie grupy ptaków miały wspólnych przodków). Pomimo tego, że pingwiny kojarzą się zwykle obszarami polarnymi, to jednak wiele ich gatunków zasiedla także wybrzeża morskie w ciepłym klimacie. Opisano 18 gatunków i wiele podgatunków z izolowanych wysp. Najmniejszym pingwinem jest pingwin mały (Eudyptula minor) o długości do 40 cm, który zasiedla zachodnie brzegi Australii, Tasmanię i Nową Zelandię, a największym – pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri) do 122 cm, gnieżdżący się wyłącznie na kontynencie antarktycznym. Pingwiny są zazwyczaj ptakami rybożernymi, ale większość gatunków antarktycznych odżywia się prawie wyłącznie skorupiakami (kryl), lub w znacznej ilości też rybami i głowonogami, w poszukiwaniu, których nurkują nawet do głębokości 265 m.

Gatunki pingwinów:
Pingwin cesarski – Aptenodytes forsteri
Pingwin królewski – Aptenodytes patagonia
Pingwin Adeli (białooki) – Pygoscelis adeliae
Pingwin antarktyczny (maskowy) – Pygoscelis antarctica
Pingwin białobrewy – Pygoscelis papua
Pingwin złotoczuby – Eudyptes chrysolophus
Pingwin krótkoczuby – Eudyptes schlegeli (opisywany też jako podgatunek E. chrysolophus schlegeli)
Pingwin skalny – Eudyptes chrysocome (inaczej – E. crestatus)
Pingwin grzebieniasty – Eudyptes robustus
Pingwin szczotkoczuby – Eudyptes sclateri
Pingwin grubodzioby – Eudyptes pachyrhynchus
Pingwin żółtooki – Megadyptes antipodes
Pingwin Magellana (magellański) – Spheniscus magellanicus
Pingwin Humboldta (peruwiański) – Spheniscus humboldti
Pingwin przylądkowy – Spheniscus dermesus
Pingwin równikowy – Spheniscus mendicus
Pingwin mały – Eudyptula minor
Pingwin białoskrzydły – Eudyptula albosignata (opisywany też jako podgatunek E. minor albosignata).

Sterówki

Pióra stanowiące ogon ptaka, wyrastające na końcowym odcinku kręgosłupa. Pełnią bardzo ważną rolę w manewrowaniu podczas lotu, ale mogą też służyć do innych celów, na przykład pełzacze podpierają się nimi podczas poruszania się po pniu, z kolei u pawia pełnią funkcje ozdobne.

Szata godowa

Upierzenie ptaka w okresie lęgowym, czasem także i po nim. Zwykle powstaje na skutek pierzenia, czasem tylko poprzez wycieranie się piór z szaty spoczynkowej. Tak na przykład pojawia się wiosną ciemny „śliniak” u wróbla. Upierzenie godowe jest zawsze bardziej kolorowe i zwracające uwagę, niż spoczynkowe i z reguły wyraźniejsze u samca, niż u samicy. U większości gatunków szata godowa występuje wiosną i wczesnym latem, ale na przykład u kaczek pojawia się we wrześniu i ptaki pozostają w niej do maja - czerwca następnego roku. Niektóre ptaki, na przykład krukowate, nie przybierają specjalnego upierzenia na okres godów i przez cały rok wyglądają tak samo, choć oczywiście również muszą wymieniać zużyte pióra przez całe życie.

Szata spoczynkowa

Upierzenie ptaka poza okresem lęgowym, zawsze mniej kolorowe i wyraziste niż godowe. Z reguły ptak nosi je od późnego lata do wczesnej wiosny roku następnego, choć u kaczek okres ten ogranicza się tylko do późnego lata. Szata spoczynkowa powstaje na skutek całkowitego pierzenia się ptaka po zakończeniu okresu lęgowego lub pod jego koniec.

Węże morskie (Hydrophidae)

Rodzina gadów z podrzędu węży, skupia 16 rodzajów i około 60 gatunków. Systematyka wciąż sporna, wielu badaczy zalicza węże morskie (Hydrophidae) lub ich część do zdradnicowatych (Elapidae). Biologia stosunkowo słabo po-znana. Ze względu na dużą podatność na stres oraz małą tolerancję na zmienne warunki środowiska, bardzo nieliczne gatunki są utrzymywane w warunkach sztucznych. Są zwierzętami doskonale przystosowanymi do wodnego trybu życia. Specjalny gruczoł usuwa z organizmu nadmiar soli (jako że jej stężenie w ciele zwierzęcia jest kilkakrotnie mniejsze niż w otaczającej go wodzie). Ciało silnie bocznie spłaszczone, ogon wiosłowaty pełni rolę płetwy. Dzięki długiemu płucu, małym nozdrzom zdolnym do zamykania się a także braku uchyłka w jamie gębowej do wysuwania języka, mogą przebywać w wodzie przez wiele godzin. W oddychaniu dużą rolę ma także silnie unaczyniona błona śluzowa jamy gębowej oraz dyfuzja gazów przez skórę. Posiadają stosunkowo gruby tyłów stanowiący doskonałą przeciwwagę dla małej głowy, co umożliwia im błyskawiczny i precyzyjny atak w gęstym środowisku jakim jest woda. U licznych tarczki brzuszne są silnie zredukowane co umożliwia im sprawniejsze pływa-nie, jednak czyni zupełnie nieporadnymi na lądzie. Gatunki o najbardziej zredukowanych tarczkach, w czasie sztormów, gdy są wyrzucane na brzeg giną, ponieważ nie są w stanie samodzielnie wrócić do wody (większość gatunków nie może przebywać dłużej po za wodą z uwagi na problemy z poruszaniem się, słabe umięśnienie i kłopoty z wymianą gazową). Zdecydowana większość węży morskich jest żyworodna, samica rodzi 1-6 stosunkowo dużych młodych, nieliczne gatunki jajorodne opuszczają wodę jedynie by znieść jaja (są jednak do tego przystosowane, posiadają duże tarczki brzuszne).
Wszystkie węże morskie dysponują silnym jadem, stanowiącym potencjalne zagrożenie dla życia człowieka. Większość gatunków ma jednak na tyle krótkie zęby jadowe, że nie są one w stanie przebić kombinezonu płetwonurka. Krótkie zęby stwarzają spore problemy przy pobieraniu jadu do produkcji surowic, wymuszając kompletnie inną technikę „dojenia” węży. Jad silniejszy od jadu kobry działa bardzo szybko, ukąszona ryba ginie niemal natychmiast, a liczne zęby chwytne uniemożliwiają jej ucieczkę. Nieliczne gatunki zamieszkują słodkie wody większość to jednak zwierzęta morskie żyjące zarówno w otwartej toni wodnej (1 gatunek) jak i w pobliżu raf koralowych. Z uwagi na smaczne mięso niektóre stanowią cel odłowów w krajach azjatyckich. Należy mieć nadzieje, że coraz częściej będą się pojawiać w oceanariach, umożliwiając nam ich fascynujące obserwacje.

Do najbardziej znanych należą:
Podrodzina Laticaudinae – obecnie tylko 1 rodzaj silnie związany ze środowiskiem lądowym:
Laticauda (wiosłogony) – 5 gatunków, o nocnym trybie życia. Węże morskie najsilniej związane ze środowiskiem lądowym, między innymi z uwagi na jajorodność. Najbardziej znanym przedstawicielem jest wiosłogon żmijowaty (Laticauda colubrina) zamieszkujący brzegi tropikalnej części Oceanu Indyjskiego i Spokojnego, a także jezioro Tungano na wyspie Rannela (Wyspy Salomona), mające podziemne połączenie z oceanem.
Podrodzina Hydrophinae – typowe węże morskie, 15 rodzajów:
Acalyptophis (kolcogłowce) – tylko jeden gatunek. Kolcogłowiec australijski (Acalyptophis peronii) najczęściej spotykany w przybrzeżnych wodach Australii, jest silnie jadowity. Głowa stosunkowo mała, tułów gruby, posiada kolce na łuskach co czyni go szorstkim w do-tyku. Samica rodzi do 10 młodych.
Aipysurus (krępacze) – 7 gatunków węży z wód Indochin i Australii. Mają duże tarczki brzuszne, zamieszkują okolice raf koralowych gdzie polują na ryby. Największy gatunek to krępacz olbrzymi (Aipysurus leavis).
Disteira –nie ma polskiej nazwy, 3 gatunki zamieszkujące wody Zatoki Perskiej, Oceanu Indyjskiego i przybrzeżne wody Australii.
Emydocephalus – 2 gatunki z wód Australii, prawdopodobnie żywią się wyłącznie ikrą ryb opadłą na dno.
Enhydrina (grzbietopręgi) – zdecydowanie najgroźniejsze węże, dysponujące najsilniejszym jadem. Zaliczamy tu tylko jeden agresywny gatunek - grzbietopręg jadowity (Enhy-drina Schistosa) obejmujący swoim zasięgiem spory obszar Oceanu Indyjskiego. Wąż ten w porze deszczowej zapuszcza się także w górę rzek, spotykany m.in. w Gangesie, Indusie (100 km od ujścia) i Mekongu oraz w jeziorze Tonle Sap w Kambodży.
Ephalophis – 1 gatunek (Ephalophis greyi) zamieszkujący północno-zachodnie wody Australii. Ma małą głowę i silne, masywne ciało.
Hydrelaps – 1 gatunek (Hydrelaps darwiniensis) z wód przybrzeżnych Australii, najczęściej spotykany w lasach namorzynowych.
Hydrophis (wręgowce) – najliczniejszy rodzaj, skupia 25 gatunków zamieszkujących wody od Indii, Chin i Japonii do południowej Australii, gdzie występuje w lasach namorzy-nowych, a nawet w jeziorach. Większość gatunków zasiedla jednak rafy koralowe, gdzie polują na ryby. Ciekawym gatunkiem jest wręgowiec słodkowodny (Hydrophis Samperi) żyjący wyłącznie w jeziorze Taal na wyspie Luzon (Filipiny), największym wężem morskim jest zaś wręgowiec olbrzymi (Hydrophis spiralis) dorastający do 275 cm długości.
Kerilia –1 gatunek (Kerilia jerdoni) zamieszkujący wody Indochin, ma małą głowę i bocznie spłaszczone ciało.
Kalpophis –1 gatunek, (Kalpophis annandalei) zasiedla Morze Południowochińskie, preferuje jednak bagniska i zapuszcza się także w górę rzek.
Lapemis (guzkowce) – 2 gatunki o sporym obszarze występowania, na bokach ciała występują guzki.
Microcephaliphis (małogłowce) – mają małą głowę w stosunku do tułowia, przedstawicielem jest m. in. guzkowiec bengalski (Microcephaliphi cantorios).
Parahydrophis – tylko jeden gatunek (Parahydrophis mertoni) zamieszkujący wody przybrzeżne Australii.
Pelamis – 1 gatunek, pęz plamisty (Pelamis platurus). Jest to jedyny gatunek pelagiczny, a więc występujący w otwartej toni z dala od brzegów. Zasiedla Ocean Indyjski i Pacyfik, m. in. wybrzeża Afryki i Ameryki. Mimo, że obserwowany był w Kanale Panamskim do tej pory nie stwierdzono jego obecności na Atlantyku.
Thalassophis –2 gatunki zamieszkujące między innymi Zatokę Perską oraz przybrzeżne bagniska namorzynowe.

Wrotki

Są to najmniejsze (nie przekraczające 1 mm długości ) wodne organizmy zwierzęce zbudowane z tkanek. Pomimo tak drobnych rozmiarów mają wiele narządów, takich jak mózg, układ nerwowy, mięśnie, narządy trawienne, gruczoły, nerki, pęcherz moczowy, organy rozrodcze i skomplikowany aparat żujący. Ciekawą ich cechą jest zawsze określona i stała liczba komórek. Nazwę zawdzięczają wieńcowi rzęsek (niektóre mają dwa wieńce) okalającemu przedni koniec ciała. Poruszające się rytmicznie rzęski napędzają bardzo drobne cząstki pokarmowe do otworu gębowego, a jednocześnie wprawiają w ruch wrotka. Wrotki występują najczęściej w toni wodne, są jednak gatunki prowadzące osiadły tryb życia. W Polsce występuje kilkaset gatunków wrotków. Wrotki (po łacinie Rotatoria) należą do typu robaków obłych (obleńców). Są zwierzętami rozdzielnopłciowymi, z zaznaczonym dymorfizmem płciowym. Samce żyją bardzo krótko, wiele narządów (przewód pokarmowy, wydalniczy) mają uwstecznionych. Występować jednak mogą pokolenia partenogenetyczne.

Zagniazdowniki

Grupa ekologiczna, do której należą te ptaki, których pisklęta wykluwają się w znacznym stopniu samodzielne. Świeżo wyklute zagniazdowniki są opierzone i widzące, gniazdo opuszczają dosyć szybko i często same zdobywają dla siebie pokarm. Nie znaczy to jednak, że opieka rodzicielska w ogóle nie jest im potrzebna – u większości gatunków rodzice opiekują się młodymi jeszcze przez pewien czas. Do zagniazdowników należy większość ptaków wodnych, na przykład kaczki i perkozy, a z typowo lądowych m. in. kuraki.

Żyworodność

Rodzaj rozmnażania u zwierząt, po zapłodnieniu wewnętrznym cały rozwój zarodka przebiega w organizmie matki. Ponieważ zarodek czerpie substancje pokarmowe z ciała matki i żyje w jej ciele, jest uniezależniony od zewnętrznych czynników środowiskowych, dzięki czemu zwierzęta żyworodne mogą zasiedlać szereg środowisk, także tych dla innych zwierząt niedostępnych lub trudniej dostępnych. Żyworodność najliczniej występuje w gromadzie ssaków (praktycznie całą za wyjątkiem stekowców) oraz u niektórych owadów ( mszyce), ryb (np. piękniczkowate), płazów (niektóre salamandry) i gadów.

Autorzy notek:

Bolesław Jabłoński, Paweł Jędryczak, Michał Kaczorowski, Jan Igor Rybak, Joanna Rybak